Organisatie van palliatieve zorg in BelgiŽ

Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) onderzocht de situatie van de palliatieve patiŽnten in BelgiŽ, in samenwerking met de federaties voor palliatieve zorg en universitaire teams (K.U.Leuven, Universiteit Antwerpen, UCL en UGent). De status van palliatieve patiŽnt zou moeten worden toegekend op basis van de behoeften van de persoon i.p.v. op basis van zijn levensverwachting. De patiŽnt zou meestal thuis willen verzorgd worden en overlijden. De opleiding van de zorgverleners, met vooral aandacht voor communicatieve vaardigheden, en de zorg door een multidisciplinair team zijn essentieel voor een kwalitatieve palliatieve zorg.
ďPalliatiefĒ: een ruimer concept dan ďterminaalĒ
Een palliatieve patiŽnt is een persoon ďdie zich in een vergevorderde of terminale fase van een ernstige, progressieve en levensbedreigende ziekte bevindtĒ. Tijdens de terminale fase kan een patiŽnt een beroep doen op een financieel forfait. Los daarvan pleit het KCE ervoor om de levensverwachting niet als bepalende factor te nemen om te beslissen of iemand palliatieve patiŽnt is, maar wel het bestaan van bepaalde behoeften (lichamelijke, psychologische, sociale, geestelijke en gezondheidszorgbehoeften). Er is vooral nood aan stapsgewijze, aangepaste informatie over het verloop van de ziekte en aan ondersteuning bij de dagelijkse activiteiten als de patiŽnt thuis wordt verzorgd.

Bovendien worden de behoeften van een aantal niet-kanker patiŽnten vaak over het hoofd gezien. Het gaat om mensen met een ernstige chronische aandoening (bvb hartfalen, longaandoeningen) en dementerenden.

Wie zijn de palliatieve patiŽnten in BelgiŽ en waar worden ze verzorgd?
Er zijn in BelgiŽ permanent ongeveer tussen de 10 000 en 20 000 palliatieve patiŽnten.
Deze schatting komt van enquÍtes uitgevoerd in de drie omgevingen waar palliatieve patiŽnten worden verzorgd: thuis,in rust- en verzorgingstehuizen en in ziekenhuizen. Bij de meerderheid van de patiŽnten, vooral in de thuiszorg en in de rust-en verzorgingstehuizen werd de behandeling van de belangrijkste aandoening stopgezet.

Ongeveer de helft van de palliatieve patiŽnten wordt thuis verzorgd. De coŲrdinatie van hun zorg gebeurt meestal door de behandelende arts, in samenwerking met andere zorgverleners. Andere palliatieve patiŽnten verblijven in verzorgingstehuizen waar ze een beroep kunnen doen op zorgverleners gespecialiseerd in palliatieve zorg. In een aantal ziekenhuizen bestaan er specifieke palliatieve afdelingen (Ďpalliatieve zorgeenhedení) maar de palliatieve patiŽnten buiten deze afdelingen kunnen ook beroep doen op palliatieve support teams binnen het ziekenhuis.

Palliatieve support teams nog te weinig ingezet
De meeste zorgverleners zijn wel op de hoogte van het bestaan van de palliatieve support teams in de ziekenhuizen en in de thuiszorg, maar ze doen er weinig beroep op. Nochtans is er een grote kans dat deze specifieke zorgen beter beantwoorden aan de behoeften van de palliatieve patiŽnt.
Bovendien toont een kostenstudie in de afdelingen geriatrie, oncologie en cardiologie aan dat de kosten veel lager zijn voor patiŽnten die specifieke palliatieve zorg krijgen dan die voor patiŽnten die op een klassieke manier worden behandeld.

Multidisciplinaire aanpak en communicatie van essentieel belang
Het KCE pleit ervoor om een basiscursus palliatieve zorg te voorzien in de opleiding van alle zorgverleners, met speciale aandacht voor communicatievaardigheden. Uit de enquÍtes blijkt immers dat de wensen van de patiŽnt i.v.m. zijn verzorging en de plaats van overlijden niet altijd gekend zijn door de zorgverleners. Ze hebben soms moeilijkheden om over dit delicate onderwerp met de palliatieve patiŽnt en zijn familie te communiceren.Als de zorgverlener de wensen van de patiŽnt toch kan achterhalen, blijkt dat de meeste patiŽnten thuis verzorgd willen worden en sterven.

Het KCE wijst ook op het belang van een zorg op maat van de individuele patiŽnt, verleend door een multidisciplinair team. Een grootschalige enquÍte uitgevoerd bij de huisartsen toont aan dat ze zeer gemotiveerd zijn om een coŲrdinerende rol bij palliatieve zorg te spelen. Verder is ondersteuning van de naaste verwanten bij thuiszorg van groot belang. Zo wordt vermeden dat ze uitgeput geraken.
23 okt 2009 09u13
Bron: KCE
meer over
zie ook rubriek