Er zijn te weinig preventie-initiatieven die zelfdoding bij ouderen proberen te voorkomen. Dat zegt de SP.A-senator Christel Geerts. De eerstelijnszorg en hulpverlening moeten volgens haar meer attent zijn voor signalen van levensmoeheid bij die doelgroep.
IN Vlaanderen maakt om de zeven uur iemand een eind aan zijn leven. Het gaat om zowat duizend mensen per jaar, van wie een meerderheid mannen. In absolute cijfers is het een probleem dat zich vooral onder jonge mensen voordoet. In de leeftijdsgroep tussen 30 en 40 jaar is het de meest voorkomende oorzaak van overlijden. En zonder het verkeer zou dat ook het geval zijn bij de twintigers.
Die cijfers verdoezelen een ander nijpend probleem. Het gaat erom dat, proportioneel gezien, bejaarden vaker hun toevlucht tot zelfdoding nemen. Vooral bij mannen vanaf 75 stijgt het aandeel zelfdodingen in de sterftecijfers enorm. Dat is te zien op de bijgevoegde grafiek.
,,In het circuit van de professionele hulpverlening is dit een bekend fenomeen'', zegt de SP.A-senator Christel Geerts. ,,Maar in brede kring is het te weinig bekend. Iedereen weet dat zelfdoding een toenemend probleem bij jonge mensen is. In de federale regeringsverklaring staat preventie van zelfdoding bij jongeren als specifieke beleidsdoelstelling. Het probleem wordt niet met ouderen in verband gebracht. In het licht van de toenemende vergrijzing is dat jammer, want als het aantal ouderen in de samenleving toeneemt, zal het probleem daar ook steeds scherper zichtbaar worden.''
Geerts heeft samen met haar SP.A-collega Staf Nimmegeers het initiatief voor een studienamiddag genomen, die vandaag plaatsvindt. Zelf gaat ze enkele beleidsopties naar voren schuiven. ,,Ik heb gegrasduind in de binnen- en buitenlandse literatuur over het onderwerp. Daaruit blijkt dat ouderen die zelfmoord plegen niet per se een geïsoleerd en eenzaam bestaan hebben geleid. De meerderheid onder hen heeft in de maand die aan hun overlijden voorafgaat nog een hulpverlener gezien. Misschien hebben ze niet over hun zelfdodingsgedachten gesproken, maar ze hadden wel een klacht.''
,,We moeten de eerstelijnszorg aanmoedigen om daar meer aandacht voor te hebben. Blijkbaar vindt men een bejaarde die wat somber is, niet verontrustend. Of men denkt dat een gebrek aan eetlust bij het ouder worden hoort. Als een jongere zo'n klacht heeft, zou men sneller schrikken en actie ondernemen.''
Een ander voorstel dat ze op de agenda wil plaatsen, is een betere begeleiding van bejaarden die uit het ziekenhuis worden ontslagen na een mislukte zelfmoordpoging. ,,Er bestaan proefprojecten met een 'overlevingskaart' die wordt meegegeven, waarop men adressen van hulpverlening vindt. Men moet er attent voor zijn dat die kaart niet vol internetadressen staat, maar toegankelijk blijft voor ouderen zonder computerervaring.''
Wie ontbreekt op de bijeenkomst van deze namiddag, zijn vertegenwoordigers van de rusthuissector.
Geerts: ,,Ik heb wel contact gehad met verpleegkundigen die erkennen dat het probleem ook bij hen bestaat. Maar er zijn er maar weinig die er openlijk over durven te praten. Ze zijn bang dat ze ervan beschuldigd zouden worden hun instelling in een negatief daglicht te plaatsen.''
,,Nochtans komt het ook in rusthuizen voor, maar het blijft er voorlopig een groot taboe. Er is nog werk aan de winkel.''
Die cijfers verdoezelen een ander nijpend probleem. Het gaat erom dat, proportioneel gezien, bejaarden vaker hun toevlucht tot zelfdoding nemen. Vooral bij mannen vanaf 75 stijgt het aandeel zelfdodingen in de sterftecijfers enorm. Dat is te zien op de bijgevoegde grafiek.
,,In het circuit van de professionele hulpverlening is dit een bekend fenomeen'', zegt de SP.A-senator Christel Geerts. ,,Maar in brede kring is het te weinig bekend. Iedereen weet dat zelfdoding een toenemend probleem bij jonge mensen is. In de federale regeringsverklaring staat preventie van zelfdoding bij jongeren als specifieke beleidsdoelstelling. Het probleem wordt niet met ouderen in verband gebracht. In het licht van de toenemende vergrijzing is dat jammer, want als het aantal ouderen in de samenleving toeneemt, zal het probleem daar ook steeds scherper zichtbaar worden.''
Geerts heeft samen met haar SP.A-collega Staf Nimmegeers het initiatief voor een studienamiddag genomen, die vandaag plaatsvindt. Zelf gaat ze enkele beleidsopties naar voren schuiven. ,,Ik heb gegrasduind in de binnen- en buitenlandse literatuur over het onderwerp. Daaruit blijkt dat ouderen die zelfmoord plegen niet per se een geïsoleerd en eenzaam bestaan hebben geleid. De meerderheid onder hen heeft in de maand die aan hun overlijden voorafgaat nog een hulpverlener gezien. Misschien hebben ze niet over hun zelfdodingsgedachten gesproken, maar ze hadden wel een klacht.''
,,We moeten de eerstelijnszorg aanmoedigen om daar meer aandacht voor te hebben. Blijkbaar vindt men een bejaarde die wat somber is, niet verontrustend. Of men denkt dat een gebrek aan eetlust bij het ouder worden hoort. Als een jongere zo'n klacht heeft, zou men sneller schrikken en actie ondernemen.''
Een ander voorstel dat ze op de agenda wil plaatsen, is een betere begeleiding van bejaarden die uit het ziekenhuis worden ontslagen na een mislukte zelfmoordpoging. ,,Er bestaan proefprojecten met een 'overlevingskaart' die wordt meegegeven, waarop men adressen van hulpverlening vindt. Men moet er attent voor zijn dat die kaart niet vol internetadressen staat, maar toegankelijk blijft voor ouderen zonder computerervaring.''
Wie ontbreekt op de bijeenkomst van deze namiddag, zijn vertegenwoordigers van de rusthuissector.
Geerts: ,,Ik heb wel contact gehad met verpleegkundigen die erkennen dat het probleem ook bij hen bestaat. Maar er zijn er maar weinig die er openlijk over durven te praten. Ze zijn bang dat ze ervan beschuldigd zouden worden hun instelling in een negatief daglicht te plaatsen.''
,,Nochtans komt het ook in rusthuizen voor, maar het blijft er voorlopig een groot taboe. Er is nog werk aan de winkel.''
