Onderzoekster Thao Tran van het Instituut voor Tropische Geneeskunde en de Vrije Universiteit Brussel bestudeerde een eiwit dat identiek is bij een reeks verwekkers van menselijke en dierlijke vormen van slaapziekte en dat geschikt is om er een betere diagnosetest mee te maken. Dat is belangrijk, omdat een vroege diagnose een betere behandeling toelaat. Voor een vaccin is het eiwit jammer genoeg niet bruikbaar, want de Trypanosoma-parasieten blijken voor de zoveelste keer de biomedici een stapje voor te blijven. Het leverde Thao wel een doctoraat aan de VUB op.
slaapziekte bij mensen wordt veroorzaakt door twee eencellige parasieten, Trypanosoma brucei gambiense en Trypanosoma brucei rhodesiense. Weer andere leden van het geslacht Trypanosoma veroorzaken verschillende ziektes bij dieren. Trypanosomen hebben in de loop van miljoenen jaren evolutie geleerd om alle aanvallen van ons immuunsysteem te weerstaan, te ontwijken of te verhinderen. Biomedici zoeken al lang naar een vaccin, maar tevergeefs.
Er zijn wel een paar geneesmiddelen, maar je kunt er maar beter vroeg bij zijn, want in het late stadium van de ziekte, als de parasieten tot in de hersenen geraakt zijn, zijn erg giftige middelen nodig.
Dit betekent dat er nood is aan goede tests. Jammer genoeg zijn de bestaande tests niet erg gevoelig, en voor sommige types zijn er gewoon geen goede tests.
Een van de trucjes van de parasiet is dat hij geregeld zijn buitenkant onherkenbaar verandert, waardoor hij telkens weer van de radar van ons immuunsysteem verdwijnt. Thao kon aantonen dat het eiwit ISG75 op de buitenkant van trypanosomen wel constant blijft, en dat het bovendien identiek is bij de soorten waar mensen en vee last van hebben.
“Een goed doelwit voor een vaccin” denkt een biomedicus dan meteen. Thao slaagde erin om het eiwit met gentechnologie in bruikbare hoeveelheden te produceren, zodat zij er een testvaccin kon mee maken. Het riep bij proefmuizen inderdaad antistoffen op, maar het immuunsysteem slaagt er niet in om het recept voor die antistoffen te bewaren tot ze nodig zijn. De cellen in de milt die daarvoor moeten zorgen, worden op een of andere manier zwaar beschadigd. Blijkbaar heeft de parasiet een truc in huis om de aanmaak van geheugencellen te saboteren. Dag vaccin.
Maar voor een diagnostische test is het eiwit wel geschikt. Thao ontwikkelde een goed werkende test die bruikbaar is voor een hele reeks trypanosomen bij dieren, weinig besmettingen mist en zelden onterecht een besmetting meldt. Zij gebruikte daarvoor ‘nanobodies’, stoffen die afgeleid zijn van de antistoffen van kamelen, en die het voordeel hebben dat ze gevoeliger en gemakkelijker te maken zijn dan de antistoffen die klassiek in diagnostische tests gebruikt worden. Nanobodies werden ontwikkeld aan de Vrije Universiteit Brussel en zijn een van de successen van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB).
Er zijn wel een paar geneesmiddelen, maar je kunt er maar beter vroeg bij zijn, want in het late stadium van de ziekte, als de parasieten tot in de hersenen geraakt zijn, zijn erg giftige middelen nodig.
Dit betekent dat er nood is aan goede tests. Jammer genoeg zijn de bestaande tests niet erg gevoelig, en voor sommige types zijn er gewoon geen goede tests.
Een van de trucjes van de parasiet is dat hij geregeld zijn buitenkant onherkenbaar verandert, waardoor hij telkens weer van de radar van ons immuunsysteem verdwijnt. Thao kon aantonen dat het eiwit ISG75 op de buitenkant van trypanosomen wel constant blijft, en dat het bovendien identiek is bij de soorten waar mensen en vee last van hebben.
“Een goed doelwit voor een vaccin” denkt een biomedicus dan meteen. Thao slaagde erin om het eiwit met gentechnologie in bruikbare hoeveelheden te produceren, zodat zij er een testvaccin kon mee maken. Het riep bij proefmuizen inderdaad antistoffen op, maar het immuunsysteem slaagt er niet in om het recept voor die antistoffen te bewaren tot ze nodig zijn. De cellen in de milt die daarvoor moeten zorgen, worden op een of andere manier zwaar beschadigd. Blijkbaar heeft de parasiet een truc in huis om de aanmaak van geheugencellen te saboteren. Dag vaccin.
Maar voor een diagnostische test is het eiwit wel geschikt. Thao ontwikkelde een goed werkende test die bruikbaar is voor een hele reeks trypanosomen bij dieren, weinig besmettingen mist en zelden onterecht een besmetting meldt. Zij gebruikte daarvoor ‘nanobodies’, stoffen die afgeleid zijn van de antistoffen van kamelen, en die het voordeel hebben dat ze gevoeliger en gemakkelijker te maken zijn dan de antistoffen die klassiek in diagnostische tests gebruikt worden. Nanobodies werden ontwikkeld aan de Vrije Universiteit Brussel en zijn een van de successen van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB).
